కోహినూర్‌ భారత్‌కు ఇవ్వాలని కింగ్‌ చార్లెస్‌ను కోరతానన్న మమ్దానీ

కోహినూర్‌ వజ్రం మళ్లీ అంతర్జాతీయ చర్చలోకి వచ్చింది. న్యూయార్క్‌ నగర మేయర్‌ జోహ్రాన్‌ మమ్దానీ చేసిన వ్యాఖ్యలు భారత్‌, బ్రిటన్‌, వలస పాలన వారసత్వం చుట్టూ కొత్త చర్చకు దారి తీశాయి. కింగ్‌ చార్లెస్‌ను వ్యక్తిగతంగా కలిసే అవకాశం వస్తే కోహినూర్‌ వజ్రాన్ని భారత్‌కు తిరిగి ఇవ్వాలని కోరుతానని మమ్దానీ బహిరంగంగా చెప్పారు.

కింగ్‌ చార్లెస్‌ అమెరికా పర్యటనలో భాగంగా న్యూయార్క్‌లోని 9/11 స్మారక చిహ్నాన్ని సందర్శించారు. అదే కార్యక్రమానికి ముందు జరిగిన మీడియా సమావేశంలో మమ్దానీ ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. తర్వాత ఆయన కింగ్‌ చార్లెస్‌ను కార్యక్రమంలో కలిశారు. అయితే ఆ భేటీలో కోహినూర్‌ అంశం ప్రత్యక్షంగా చర్చించారా లేదా అన్నది స్పష్టంగా బయటకు రాలేదు. బకింగ్‌హామ్‌ ప్యాలెస్‌ వ్యాఖ్యానించేందుకు నిరాకరించిందని రాయిటర్స్‌ తెలిపింది.

మమ్దానీ భారతీయ మూలాలు కలిగిన అమెరికా రాజకీయ నాయకుడు. అందుకే ఆయన కోహినూర్‌పై చేసిన వ్యాఖ్యలు భారతీయ వలస చరిత్ర, దోచుకున్న సంపదల పునరాగమనం, బ్రిటన్‌ రాజకుటుంబ బాధ్యత వంటి అంశాలను మళ్లీ ముందుకు తెచ్చాయి. కోహినూర్‌ సాధారణ ఆభరణం కాదు. భారతీయుల దృష్టిలో అది వలస పాలనలో జరిగిన దోపిడీకి ప్రతీకగా మారింది.

కోహినూర్‌ చరిత్ర చాలా సంక్లిష్టమైనది. రాయిటర్స్‌ ప్రకారం 1849లో బ్రిటన్‌ పంజాబ్‌ను ఆక్రమించిన తర్వాత ఈ వజ్రం బ్రిటిష్‌ ఆధీనానికి వెళ్లింది. 1850లో ఇది క్వీన్‌ విక్టోరియాకు అందించబడింది. ఇప్పుడు అది బ్రిటన్‌ రాజకుటుంబ ఆభరణాల్లో భాగంగా ఉంది. ఈ వజ్రం మొఘల్‌, పర్షియన్‌, అఫ్ఘాన్‌, సిక్కు పాలకుల చరిత్రతో కూడా ముడిపడి ఉంది.

భారత్‌ కోహినూర్‌ను తిరిగి ఇవ్వాలని చాలా కాలంగా కోరుతోంది. పాకిస్థాన్‌, అఫ్ఘానిస్థాన్‌ వంటి దేశాలు కూడా చారిత్రక హక్కుల వాదనలు చేశాయి. కానీ బ్రిటన్‌ నుంచి ఇప్పటివరకు సానుకూల నిర్ణయం రాలేదు. చట్టపరమైన క్లిష్టత, చారిత్రక యాజమాన్యం, రాజకుటుంబ ఆభరణాల స్థానం వంటి అంశాలు ఈ వివాదాన్ని సులభంగా పరిష్కరించనివ్వడం లేదు.

మమ్దానీ వ్యాఖ్యలు సమస్యను వెంటనే పరిష్కరించవు. కానీ వలస పాలనలో తీసుకెళ్లిన ఆస్తులపై కొత్త తరం ప్రశ్నలు మరింత బలపడుతున్నాయని చూపిస్తున్నాయి. మ్యూజియంలు, రాజకుటుంబ ఆభరణాలు, చారిత్రక వస్తువులపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా పునరాగమనం చర్చ పెరుగుతోంది. కోహినూర్‌ అంశం ఆ చర్చలో ఇంకా అత్యంత భావోద్వేగపూరితమైన ప్రతీకగానే ఉంది.