లోక్‌సభ, అసెంబ్లీ సీట్ల పెంపు – కేంద్రం కీలక అడుగు

దేశ రాజకీయ వ్యవస్థలో పెద్ద మార్పులకు దారితీసే కీలక నిర్ణయాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకుంది. దేశవ్యాప్తంగా లోక్‌సభ మరియు అన్ని రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ స్థానాలను సగటున 50 శాతం పెంచాలని కేంద్రం ప్రణాళిక సిద్ధం చేసింది. ఈ నిర్ణయం అమలులోకి వస్తే దేశంలో రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం మరింత విస్తరించనుంది.

ప్రస్తుతం లోక్‌సభలో 543 స్థానాలు ఉన్నప్పటికీ, ఈ సంఖ్యను 816కి పెంచే ప్రతిపాదన ఉంది. అదే విధంగా దేశవ్యాప్తంగా అసెంబ్లీ స్థానాలు కూడా 4,123 నుంచి 6,185కి పెరగనున్నాయి. ఈ మార్పులు అమలులోకి వస్తే రాష్ట్రాల వారీగా కూడా గణనీయమైన పెరుగుదల కనిపించనుంది. తెలంగాణలో ప్రస్తుతం ఉన్న 119 అసెంబ్లీ స్థానాలు 179కి చేరే అవకాశం ఉంది. అలాగే ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 175 నుంచి 263కి పెరగనున్నాయి. లోక్‌సభ స్థానాల విషయానికి వస్తే, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 25 నుంచి 38కి, తెలంగాణలో 17 నుంచి 26కి పెరిగే అవకాశం ఉంది.

ఈ అంశంపై కేంద్రం ఇప్పటికే ఎన్డీయే భాగస్వామ్య పక్షాలతో సమావేశం నిర్వహించింది. కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్‌షా, పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రి కిరణ్‌ రిజిజు, న్యాయశాఖ మంత్రి అర్జున్‌రామ్‌ మేఘ్‌వాల్‌ల ఆధ్వర్యంలో ఈ చర్చలు జరిగాయి. అదేవిధంగా కాంగ్రెసేతర విపక్ష పార్టీలతో కూడా కేంద్రం సంప్రదింపులు జరిపింది. త్వరలో కాంగ్రెస్‌తో కూడా చర్చలు జరగనున్నాయి.

ఈ సీట్ల పెంపు ప్రక్రియకు ముందు కొన్ని చట్టాలలో సవరణలు అవసరం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం మరియు డీలిమిటేషన్ చట్టాలలో మార్పులు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఈ బిల్లులను ప్రస్తుత పార్లమెంటు సమావేశాల్లోనే ప్రవేశపెట్టే అవకాశముంది.

డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ ద్వారా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చేపడతారు. ఇందుకోసం కేంద్రం ప్రత్యేక డీలిమిటేషన్ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేయనుంది. ఈ కమిషన్ జనాభా లెక్కల ఆధారంగా సీట్లను పునర్విభజిస్తుంది. 2027 నాటికి జనగణన పూర్తయ్యే అవకాశం ఉండటంతో, ఆ డేటాను ఆధారంగా తీసుకుని ఈ ప్రక్రియ వేగంగా పూర్తిచేయాలని కేంద్రం భావిస్తోంది.

ఈ నిర్ణయంతో ఉత్తర, దక్షిణ రాష్ట్రాల మధ్య ఉన్న రాజకీయ అసమానతలపై ఉన్న ఆందోళనలను తగ్గించవచ్చని కేంద్రం అంచనా వేస్తోంది. అన్ని రాష్ట్రాల్లో సమానంగా 50 శాతం సీట్ల పెంపు చేస్తే ప్రాతినిధ్యం సమతుల్యం అవుతుందని భావిస్తోంది.

మొత్తంగా చూస్తే, ఈ సీట్ల పెంపు నిర్ణయం భారత రాజకీయ వ్యవస్థలో ఒక పెద్ద సంస్కరణగా భావించబడుతోంది. 2029 ఎన్నికల నాటికి ఈ మార్పులు అమల్లోకి వస్తే, దేశ రాజకీయాల్లో కొత్త దశ ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది.