హోర్ముజ్‌ తర్వాత బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌పై ఇరాన్‌ సంకేతం.. ప్రపంచ వాణిజ్యానికి కొత్త టెన్షన్‌

పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ ఉద్రిక్తతలకు ముగింపు ఎప్పుడు వస్తుందో స్పష్టత లేకపోవడం ప్రపంచాన్ని మరింత ఆందోళనకు గురి చేస్తోంది. హోర్ముజ్‌ జలసంధి ఇప్పటికే తీవ్ర ఒత్తిడిలో ఉండగా, ఇప్పుడు మరో కీలక సముద్ర మార్గమైన బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌పై కూడా ఇరాన్‌ దృష్టి సారిస్తోందన్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇందుకు కారణం, ఇరాన్‌ పార్లమెంట్‌ స్పీకర్‌ మహమ్మద్‌ బాగేర్‌ గాలిబఫ్‌ సామాజిక మాధ్యమంలో పెట్టిన తాజా వ్యాఖ్యలు.

గాలిబఫ్‌ తన పోస్ట్‌లో “బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌ జలసంధి గుండా ప్రపంచ చమురు, ఎల్‌ఎన్‌జీ, గోధుమలు, బియ్యం, ఎరువుల రవాణాలో ఎంత వాటా వెళ్తోంది? ఏ దేశాలు, ఏ సంస్థలు ఎక్కువగా లబ్ధి పొందుతున్నాయి?” అన్న అర్థం వచ్చేలా వ్యాఖ్యానించారు. ఇది నేరుగా “మా తదుపరి లక్ష్యం ఇదే” అని చెప్పిన ప్రకటన కాదు. కానీ ప్రస్తుత యుద్ధ పరిస్థితుల్లో ఇది ఒక రాజకీయ–వ్యూహాత్మక హెచ్చరికగా చదవబడుతోంది. అందుకే ఈ వ్యాఖ్య అంతర్జాతీయ స్థాయిలో వేగంగా చర్చనీయాంశమైంది.

బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌ జలసంధి భౌగోళికంగా ఎందుకు అంత కీలకం అంటే, ఇది ఎర్ర సముద్రాన్ని గల్ఫ్‌ ఆఫ్‌ ఏడెన్‌తో కలుపుతుంది. యెమెన్‌ ఒక వైపు ఉండగా, జిబౌటి–ఎరిట్రియా మరోవైపు ఉంటాయి. ఇది 30 మీటర్లు వెడల్పు కాదు; సుమారు 20 మైళ్లు, అంటే దాదాపు 32 కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉంటుంది. అందువల్ల మీ డ్రాఫ్ట్‌లో ఉన్న “30 మీటర్లు” లైన్‌ తప్పు; దాన్ని అలాగే వదిలేస్తే కథన విశ్వసనీయత దెబ్బతింటుంది.

ఈ మార్గం ప్రపంచ వాణిజ్యంలో ఎందుకు కీలకం అంటే, బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌, ఎర్ర సముద్రం, సూయెజ్‌ మార్గాలు కలిపి పర్షియన్‌ గల్ఫ్‌ నుంచి యూరప్‌, ఉత్తర అమెరికాకు వెళ్లే చమురు, వాయువు రవాణాలో పెద్ద పాత్ర పోషిస్తాయి. యుఎస్‌ ఇంధన సమాచార సంస్థను ఉటంకిస్తూ ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ పేర్కొన్న వివరాల ప్రకారం, 2023 తొలిార్థంలో ఈ మార్గాల గుండా వెళ్లిన చమురు సరుకు ప్రపంచ సముద్ర మార్గ చమురు వాణిజ్యంలో సుమారు 12 శాతం, ఎల్‌ఎన్‌జీ రవాణాలో సుమారు 8 శాతం వాటా కలిగి ఉంది. సూయెజ్‌ కాలువ ఒక్కటే 2023లో ప్రపంచ వాణిజ్యంలో సుమారు 12 నుంచి 15 శాతం వరకు వాటా మోసింది.

ఇప్పటికే ఈ ప్రాంతం ఎంత సున్నితంగా మారిపోయిందో 2023 చివరి నుంచి 2024 వరకు హౌతీల దాడులు చూపించాయి. ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ ప్రకారం, ఆ దాడుల తర్వాత తొలి రెండు నెలల్లోనే సూయెజ్‌ మార్గంలో వాణిజ్య పరిమాణం 40 శాతం కంటే ఎక్కువ తగ్గిపోయింది. Reuters కూడా ఎర్ర సముద్రం–బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌ మార్గం ఒకప్పుడు ప్రపంచ వాణిజ్యంలో 12 శాతం వరకు వాటా మోసేదని, ఇప్పుడు అనేక నౌకా సంస్థలు ఆ మార్గాన్ని దాదాపు దూరం పెట్టాయని నివేదించింది. అందుకే ఈ జలసంధిపై కొత్త ఒత్తిడి అంటే ప్రపంచ మార్కెట్లకు అది తక్షణ హెచ్చరిక.

భారత్‌కు ఇది ప్రత్యేకంగా ఎందుకు ముఖ్యమంటే, హోర్ముజ్‌ మన ఇంధన దిగుమతులకు ఎంత కీలకమో, బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌–ఎర్ర సముద్ర మార్గం మన ఎగుమతులకు కూడా అంతే ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది. యూరప్‌ వైపు వెళ్లే సరుకు నౌకలు, ముఖ్యంగా తక్కువ విలువ–అధిక పరిమాణ సరుకులు, ఈ మార్గంపై ఎక్కువగా ఆధారపడతాయి. ఈ మార్గం కూడా దెబ్బతింటే, రవాణా సమయం పెరగడమే కాదు, బీమా ఖర్చు, సరుకు ఖర్చు, దిగుమతి–ఎగుమతి ఒత్తిడి అన్నీ కలిసి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై మరింత భారాన్ని మోపే అవకాశం ఉంది.

మొత్తానికి గాలిబఫ్‌ చేసిన వ్యాఖ్యను నేరుగా “ఇరాన్‌ బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌ను మూసేస్తోంది” అని రాయడం అతిశయోక్తి. కానీ “ఇరాన్‌ ఇప్పుడు ఆ జలసంధిపై ఒత్తిడి సూచన ఇస్తోంది” అని రాయడం మాత్రం వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. హోర్ముజ్‌ తర్వాత బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌ కూడా యుద్ధ చర్చలోకి రావడం ప్రపంచ వాణిజ్యం, ఇంధన భద్రత, సరఫరా గొలుసుల కోసం కొత్త ప్రమాద సంకేతంగా మారింది. అదే ఈ కథలో అసలు ముఖ్యాంశం.