ఇరాన్‌ చమురు నౌక చైనాకి మళ్లినా.. చెల్లింపుల సమస్య కాదన్న కేంద్రం

ఇరాన్‌ ముడిచమురును భారత్‌కు తీసుకొస్తోందని భావించిన ఒక ట్యాంకర్‌ మధ్యలోనే గమ్యస్థానం మార్చుకుని చైనా వైపు వెళ్లడం పెద్ద చర్చకు దారి తీసింది. ఈ మార్పుకు చెల్లింపుల ఇబ్బందులే కారణమని కొన్ని కథనాలు పేర్కొన్నాయి. అయితే కేంద్ర పెట్రోలియం, సహజవాయు మంత్రిత్వ శాఖ ఆ వాదనను స్పష్టంగా ఖండించింది. చెల్లింపుల సమస్యల గురించి వచ్చిన వార్తలు వాస్తవ విరుద్ధమని తెలిపింది.

మంత్రిత్వ శాఖ వివరణలో ఒక ముఖ్యమైన అంశాన్ని ముందుకు తెచ్చింది. ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యంలో నౌకల గమ్యస్థానాలు ప్రయాణ మధ్యలో మారడం అసాధారణం కాదని చెప్పింది. నిర్వహణ సౌలభ్యం, వాణిజ్య పరమైన మెరుగుదల, సరుకు పంపిణీ సర్దుబాట్లు వంటి కారణాలతో ఇలాంటి మార్పులు జరిగే అవకాశం ఉంటుందని వెల్లడించింది. ఆటోమేటిక్‌ ఐడెంటిఫికేషన్‌ వ్యవస్థలో కనిపించే గమ్యస్థానాన్ని చివరి నిర్ణయంగా భావించకూడదన్న అభిప్రాయం కూడా ఈ నేపథ్యంలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

చర్చకు కేంద్రంగా నిలిచిన నౌక పేరు పింగ్‌ షున్‌. ఇది అమెరికా ఆంక్షలకు లోబడిన ఆఫ్రామాక్స్‌ ట్యాంకర్‌ అని కథనాలు సూచించాయి. కెప్లర్‌ గణాంకాల ప్రకారం, ఈ నౌక మొదట గుజరాత్‌లోని వడినార్‌ను గమ్యస్థానంగా చూపించింది. భారత్‌కు ఈ సరుకు చేరి ఉంటే, 2019 తర్వాత మొదటిసారి ఇరాన్‌ ముడిచమురు మన దేశానికి వచ్చిన సంఘటనగా నిలిచేది. కానీ తర్వాత ఇదే నౌక చైనాలోని డోంగ్‌యింగ్‌ను గమ్యస్థానంగా చూపడంతో సందేహాలు మరింత పెరిగాయి.

ఈ సరుకులో దాదాపు ఆరు లక్షల బ్యారెళ్ల ఇరాన్‌ ముడిచమురు ఉన్నట్లు కథనాలు పేర్కొన్నాయి. మార్చి 4న ఖర్గ్‌ ద్వీపం వద్ద లోడింగ్‌ జరిగిందని కూడా సమాచారం వెలువడింది. ఇదే సమయంలో, అమెరికా మార్చిలో 30 రోజులపాటు సముద్రంలో ఇప్పటికే లోడయిన ఇరాన్‌ చమురుపై తాత్కాలిక సడలింపు ఇచ్చిన తర్వాత భారత్‌ సహా ఆసియా రిఫైనరీలు ఇరాన్‌ చమురు కొనుగోళ్లను పరిశీలించడం ప్రారంభించాయని రాయిటర్స్‌ నివేదించింది.

భారత్‌కు ఇరాన్‌ చమురుతో ఒకప్పుడు బలమైన సంబంధం ఉండేది. 2018లో మన దేశం రోజుకు సుమారు 5.18 లక్షల బ్యారెళ్ల ఇరాన్‌ చమురును దిగుమతి చేసుకుంది. 2019 మే నాటికి అది రోజుకు సుమారు 2.68 లక్షల బ్యారెళ్లకు తగ్గింది. తర్వాత అమెరికా ఆంక్షలు కఠినతరమవడంతో భారత దిగుమతులు పూర్తిగా ఆగిపోయాయి. ఇప్పుడు మధ్యప్రాచ్య ఉద్రిక్తతలు, హోర్ముజ్‌ మార్గం అంతరాయాలు, తాత్కాలిక ఆంక్షల సడలింపు—ఈ మూడు కలిపి ఇరాన్‌ చమురు మళ్లీ భారత చర్చలోకి రావడానికి కారణమయ్యాయి.

మొత్తానికి కేంద్రం ఇచ్చిన సందేశం స్పష్టం. పింగ్‌ షున్‌ దారి మళ్లడాన్ని చెల్లింపుల వైఫల్యంగా చూడొద్దని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అదే సమయంలో, ఈ ఘటన ఇరాన్‌–భారత్‌ చమురు సంబంధాలు పూర్తిగా సాధారణ స్థితికి వచ్చేశాయని కూడా నిర్ధారించదు. ఇది ఇంకా యుద్ధ పరిస్థితులు, ఆంక్షల సడలింపు, వాణిజ్య సర్దుబాట్ల మధ్య జరుగుతున్న సున్నితమైన ప్రక్రియగానే కనిపిస్తోంది. అందుకే ఈ కథలో అసలు అంశం ఒక్కటే — నౌక దారి మారింది, కానీ దానికి చెల్లింపుల సమస్య కారణమని ప్రభుత్వం అంగీకరించడం లేదు.